Pek çok ailede meyve suyu, “su içmiyorsa hiç değilse meyve suyu içsin, nasılsa meyveden” düşüncesiyle masaya konur. Kutulu meyve suları ve şekerli içecekler çocuklara sağlıklı bir seçim gibi görünür. Oysa bu içeceklerin göründükleri kadar masum olmadığını gösteren önemli noktalar var.
Meyve suyu ile meyve aynı şey değil
Bir meyveyi olduğu gibi yediğinizde lif, tokluk hissi ve dengeli bir şeker alımı elde edersiniz. Meyve suyunda ise lif büyük ölçüde kaybolur, geriye yoğun bir şeker kalır.
Sıvı şeker (içeceklerle hızlıca alınan, lif olmadan kana geçen şeker) çocuğun kan şekerini hızla yükseltir ve aynı meyveyi yemekten çok daha fazla şeker almasına yol açabilir. Bir bardak meyve suyu için birkaç meyve sıkıldığını düşünürsek, alınan şeker miktarı hızla artar.
Kutulu ve şekerli içecekler
Kutulu meyve suları ve gazlı, şekerli içeceklerde çoğu zaman ilave şeker de bulunur. Bu içecekler yüksek miktarda şekeri, hiçbir tokluk hissi vermeden sunar. Sonuçta çocuk hem fazladan şeker alır hem de karnı dolmadığı için asıl öğününü yemek istemeyebilir. Böylece hem beslenmesi bozulur hem de gereksiz bir şeker yükü almış olur; iki yönlü bir zarar ortaya çıkar.
Diş ve iştah üzerindeki etkisi
Şekerli içeceklerin en bilinen zararı diş çürükleridir; şeker ve asit, diş minesini yıpratır. Bunun yanında, öğün aralarında içilen şekerli içecekler iştahı bozar ve çocuğun sofrada sağlıklı besinlere yönelmesini zorlaştırır. Yani içecek, sadece kendi zararını vermekle kalmaz, beslenmenin tamamını etkiler. Özellikle yatmadan önce içilen şekerli içecekler, diş sağlığı açısından ayrıca risklidir.
Peki ne içmeli?
- En iyi içecek sudur; çocuğu su içmeye özendirmek en sağlıklı alışkanlıktır.
- Süt ve ayran, hem sıvı hem de besin değeri sağlar.
- Meyve suyu yerine meyvenin kendisini vermek.
- İlle de meyve suyu içilecekse, taze ve az miktarda, öğün yanında sunmak.
- Gazlı ve şekerli içecekleri istisna hâline getirmek.
Suyu cazip kılmak
Su içmeyi sevmeyen çocuklar için küçük dokunuşlar işe yarar: suya birkaç dilim meyve eklemek, rengârenk bir matara kullanmak ya da su içmeyi bir oyuna çevirmek. Amaç, çocuğun varsayılan içeceğini şekerli bir şey değil, su hâline getirmektir. Küçük ve tutarlı adımlar, zamanla büyük bir alışkanlık değişikliğine dönüşür.
Su içmeyen çocuk neden şekerliye yöneliyor?
Çocuklar tatlı tada doğal olarak yatkındır; bu yüzden şekerli bir içecek varken suyu seçmeleri zordur. Bir kez şekerli içeceğe alışan çocuk, sade suyu tatsız bulmaya başlar. Yani mesele yalnızca susuzluk değil, damağın nasıl şekillendiğidir.
Bu döngüyü kırmanın yolu, şekerli içecekleri evde sürekli bulundurmamaktan geçer. Görmediği ve alışmadığı bir şeyi çocuk çoğu zaman istemez. Evde varsayılan içecek su olduğunda, çocuk da zamanla suyu doğal seçenek olarak benimser.
Sabır burada anahtardır. Damak tadı bir günde değişmez; ama şekerli içecekler azaldıkça, çocuğun suya ve sade içeceklere ilgisi yavaş yavaş artar. Bu geçiş dönemini baskısız ve tutarlı yürütmek, en kalıcı sonucu verir.
Özetle
Meyve suyu ve şekerli içecekler, göründükleri kadar sağlıklı değildir; gizli şeker yükleri hem dişi hem iştahı hem de genel beslenmeyi olumsuz etkileyebilir. En iyi seçim su, ardından süt ve ayrandır; meyve ise suyu yerine kendisi olarak tüketilmelidir. Çocuğun günlük vitamin ve mineral ihtiyacını desteklemek isteyen aileler için Uzbionik Boy Uzatma ve Gelişim Takviyesi bir tamamlayıcı olabilir; dengeli beslenmenin ve şekeri ölçülü tutmanın yerini tutmaz, bu bütünün yanında düşünülür.
Kaynakça
T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Şekerli içecekler ve çocuk sağlığı bilgilendirmesi.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) — şeker ve içecekler.
