Duyusal oyun deyince akla hemen internette gördüğümüz renkli kinetik kumlar, şeffaf kâselerdeki renkli boncuklar gelir. Sonra fiyatına bakar, vazgeçeriz. Oysa iyi haber şu: Türk mutfağı, duyusal oyun açısından zaten bir hazinedir.
Neden Duyusal Oyun Değerli?
Çocuğun sinir sistemi, dışarıdan gelen dokunsal, görsel ve işitsel uyarıları işleyerek düzenler. Duyusal oyun, çocuğun bu deneyimi bol bol yaşamasına fırsat verir. Pratik tarafı da açıktır: birçok çocuk bu oyunlar sırasında rahatlar, oyuna dalar ve el ile göz arasındaki uyumu kullanacağı doğal bir ortam bulur. Okul dönüşü gergin gelen çocuklar için küçük bir mola işlevi görür.
Türk Mutfağından 6 Hazır Malzeme
Nohut ve mercimek: Geniş bir leğene doldurun. İçine küçük nesneler gizleyin — düğme, taş, pul. Çocuk elleriyle kazıyarak bulsun. Parmak uçları çalışır, çocuk oyuna dalar. Kuru baklagil döküldüğünde çıkan ses de ekstra bir uyarım kaynağıdır.
Un ve irmik: Tepsiye yayın. Parmakla şekil çizmek, isim yazmak, araç izi bırakmak mümkündür. Kâğıda yazmaya geçmeden önce güzel bir hazırlık zeminidir.
Geniş tepsi: İçine su doldurup köpük, sünger ve küçük kaplar koyun. Su oyunu ev içinde de yapılabilir; altına bir muşamba sermek yeterlidir. Kış aylarında soğuk değil ılık su kullanın.
Tuz, şeker, irmik: Üç farklı doku, üç farklı his. Küçük kâselerde sunun, çocuk elleriyle hissedip karşılaştırsın. "Hangisi daha kaygan?" sorusu tek başına on dakikalık keyifli bir uğraş olabilir.
Oyun hamuru: Yoğurt, un ve su ile evde oyun hamuru yapılabilir. Gıda boyasıyla renklendirin. Hazır alternatiflere göre hem ekonomik hem de içeriği bilinen bir seçenektir. Hamur yoğurmak birçok çocuğa rahatlatıcı gelir.
Islak toprak: Balkon varsa saksıda, yoksa bahçede. Islak toprak hem şekil tutar hem de doyurucu bir dokunsal deneyim sunar.
Kapalı Günler İçin Ev İçi Duyusal İstasyon
Küçük bir plastik sandık ya da bez torbada şunları hazır tutun: bir poşet kuru baklagil, bir top oyun hamuru, küçük bir stres topu. Çocuk okul dönüşü gergin geldiğinde, yemek öncesi huzursuzlaştığında ya da "sıkıldım" dediğinde bu kutuya ulaşsın. Amaç yalnızca oyalamak değil; çocuğun rahatlamasına alan açmaktır.
Kaç Yaşta Ne?
4-6 yaş: Dökme, doldurma, sıkma gibi büyük motor hareketler ön plandadır. Tepsi ya da leğen içinde serbest keşif yeterlidir.
7-9 yaş: Malzemeyle bir şey inşa etme, karşılaştırma ve sınıflandırma eklenir. "En ağırı hangisi?" gibi sorularla düşünme de devreye girer.
10-12 yaş: Bu yaşta duyusal oyun biraz farklı görünür; mutfakta basit deneyler kurmaya geçiş doğaldır.
Alerjisi Olan Çocuklar İçin Not
Glüten alerjisi varsa un yerine pirinç unu ya da mısır nişastası kullanılabilir. Baklagil alerjisi varsa kum ya da ıslak kâğıt parçaları iyi birer alternatiftir.
Günlük Rutin ve Dengeli Beslenme
Duyusal oyun, yeterli uyku ve dengeli beslenme çocuğun gününü bir arada tamamlar. Çocuğunun günlük vitamin ve mineral alımına katkı sağlamak isteyen aileler için Uzbionik Multivitamin Gummy bir tamamlayıcı olabilir. Takviye edici gıdadır; ilaç değildir, hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz ve dengeli beslenmenin yerini tutmaz. Tavsiye edilen günlük porsiyonu aşmayın. Dengeli ve çeşitli beslenme ile sağlıklı yaşam önemlidir.
Kaynakça
Türkiye Milli Pediatri Derneği. Çocuk Gelişimi ve Oyun Önerileri.
Atalay Yörükoğlu. Çocuk Ruh Sağlığı. Özgür Yayınları.
